Wonen en Stedelijke ontwikkeling

Samenvattend:

• Meestal worden 65+ers tot de oudere levensfase gerekend. In onze gemeente woont verreweg het grootste deel van deze groep zelfstandig, en meestal in de normale woningvoorraad.
• Soms ontstaat er een zorgvraag of behoefte aan een specifieke woonvorm. Op verder gevorderde leeftijd neemt het aandeel in speciale seniorenwoningen toe. In Nijmegen wonen daarnaast circa 1.200 65+ers in een instelling zoals een verpleeghuis.
• Nieuwe generaties ouderen vertonen andere woonwensen en ander woongedrag: langer thuis en soms belangstellend voor een bijzondere woonvorm zoals een nultredenwoning.

Wat onder “ouderen” wordt verstaan is al net zo divers als de groep zelf. Het CBS rekent (meestal) personen van 65 jaar of ouder tot deze levensfase, maar er zijn ook definities die bijvoorbeeld van 55+jr uitgaan. Ouderen vormen op de woningmarkt de grootste – en groeiende aandachtsgroep:

• Als opleidingsstad kent Nijmegen veel jonge mensen onder haar inwoners maar is feitelijk ook sterk vergrijsd met een hoog aandeel ouderen en een sterk gestegen gemiddelde leeftijd. Lang niet alle ouderen hebben een zorgvraag en/of behoefte aan een specifiek soort woning, maar dit soort aspecten vraagt wel maatschappelijke aandacht.
• De stadsdelen Nijmegen-Zuid (gebouwd in de jaren '50 en '60) en Dukenburg (rond 1970) zijn het meest vergrijsd binnen onze stad. In het 80’er jaren gebied Lindenholt is het aandeel middelbare leeftijd, tussen 45 en 69 jaar, erg hoog (bron: Gemeente Nijmegen, 2025).
• Binnen onze gemeente wordt tot 2040 een grote groei bij de groepen zeventigers en tachtigers verwacht, dit wordt wel ‘verwitting’ genoemd. De grote geboortegeneraties uit de jaren 1946-1965 schuiven deze leeftijdsfases in en zorgen voor een toename van 35% bij de 70+-ers (bron: Gemeente Nijmegen, 2025).
• Deze nieuwe generaties veranderen het karakter van de groep oudere Nijmegenaren. Zij zijn hoger opgeleid, hebben een hoger inkomen en zijn vaker woningeigenaar. Verreweg de meesten zijn zeer tevreden over hun huidige woning en woonomgeving en niet hulpbehoevend.
• Tegelijkertijd loopt de ervaren gezondheid terug naarmate inwoners ouder worden (bron: Gezondheidsmonitor GGD 2024). Daarmee ontstaat vaker een zorgvraag of behoefte aan een specifieke woonvorm.
• Meer informatie over de Nijmeegse bevolking is te vinden in een ander deel van deze Stads- en Wijkmonitor: Bevolking.

De woonsituatie van Nijmeegse ouderen karakteriseren we als volgt:

• Ruim de helft van de Nijmeegse 65+ers is alleenstaand, vergelijkbaar met de gehele populatie. Ook zien we naar verhouding veel oudere stellen zonder (thuiswonende) kinderen, ruim vier van de tien oudere huishoudens eind 2022. Van de 85+ers is bij benadering driekwart alleenstaand (bron: Monitor Huisvesting aandachtsgroepen, via waarstaatjegemeente.nl).
• De Nijmeegse seniorenhuishoudens (65+) wonen voor de overgrote meerderheid in de normale woningvoorraad.
• De Monitor Huisvesting Aandachtsgroepen laat zien dat er in Nijmegen ca 1.200 65+ers in een instelling zoals een verpleeghuis wonen (1.195 personen eind 2022). We noemen dit wel ‘ouderen in institutionele huishoudens’.
• Nijmeegse ouderen wonen vergeleken met het landelijke beeld vaker in corporatiehuurwoning (ruim 45% versus bijna 33% landelijk in 2022) en minder vaak in koopwoning (ruim 46% versus bijna 59% landelijk, bron: Monitor Huisvesting aandachtsgroepen, via waarstaatjegemeente.nl).

Figuur: Woning 65+ers naar type eigendom. Bron: Monitor Huisvesting aandachtsgroepen, via waarstaatjegemeente.nl (cijfers eind 2022).

Specifieke ouderenwoningen zijn bijzonder geschikt vanuit het oogpunt van wonen met zorg of een beperking:

• Uit het wat oudere Woononderzoek (CBS 2018) komt naar voren dat de jongste groep Nijmegenaren (55-64-jarigen) niet of nauwelijks in een woning bedoeld voor ouderen woont (1% in 2018).
• Op verder gevorderde leeftijd neemt het aandeel in seniorenwoningen toe. In 2018 woont 6% van de 65-74-jarigen en 21% van de 75-plussers in een Nijmeegse woning bestemd voor ouderen.
• Het aandeel ouderen dat in een woning woont speciaal bestemd voor ouderen neemt steeds verder af (bron: Woonsituatie en woonwensen van 55-plussers, gemeente Nijmegen 2022).
• In de afsluitende paragraaf gaan we dieper in op de “geschiktheid” van woningen en woonomgeving voor ouderen.

De eerder beschreven nieuwe generaties ouderen vertonen andere woonwensen en ander woongedrag. Het Woonbehoefteonderzoek 2025, Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (Companen 2026) leert ons het volgende:

• Een groot deel van de ouderen blijft steeds langer vitaal en kan daardoor ook langer in een reguliere zelfstandige woning blijven wonen. Veel ouderen stellen de verhuizing naar een woning die speciaal geschikt is en waar men eventueel op termijn zorg kan ontvangen uit.
• Maar hoe ouder men wordt, hoe groter de kans dat de gezondheidssituatie wel verandert en er een zorgvraag ontstaat.
• Mocht de woning in de toekomst (toch) niet passend zijn vanwege gezondheids- of ouderdomsklachten kiezen Nijmeegse 55-plussers er vaker voor om hun woning geschikt te (laten) maken dan voor het verhuizen (40% tegen 22%, bron: Woonsituatie en woonwensen van 55-plussers, gemeente Nijmegen 2022). Ook zijn er aangepaste zelfstandige woonvormen denkbaar: nultredenwoningen, geclusterde woonvormen en zorggeschikte woningen.
• Er is daarnaast ook een toename van de vraag naar duurdere koopappartementen, vooral afkomstig van ouderen die vanuit een grondgebonden koopwoning willen doorstromen naar een nultredenwoning. In de steden geeft 83% van de verhuisgeneigde ouderen de voorkeur aan een appartement. Er is ook vraag naar grondgebonden nultredenwoningen, bijvoorbeeld een patiobungalow of vergelijkbaar.
• Zeker onder ouderen met een zorgvraag is relatief veel behoefte aan kleinschalige geclusterde woonzorgprojecten (zoals hofjesconcepten) met een gemeenschappelijke leefruimte. Ouderen geven relatief vaak aan geïnteresseerd te zijn in woonconcepten waar zij met leeftijdgenoten en gelijkgestemden kunnen samenwonen.

“Nultredenwoningen” zijn normale, zelfstandige woningen die van buitenaf bereikbaar zijn zonder trap te lopen en waar binnen zowel de keuken, badkamer, toilet als minimaal 1 slaapkamer zonder trappen te bereiken zijn:

• Uit een gemeentelijke peiling onder 55-plussers bleek dat 18% in een nultredenwoning woonde (bron: Woonsituatie en woonwensen van 55-plussers, gemeente Nijmegen 2022).
• Bij twee derde van de oudere Nijmegenaren zijn er (nog) geen specifieke aanpassing in de (reguliere) woning doorgevoerd, maar bij de 75-plussers geeft 60% woningaanpassingen aan. Meest gangbaar zijn voorzieningen in de badkamer of een gelijkvloerse bad- en/of slaapkamer (bron: Woonsituatie en woonwensen van 55-plussers, gemeente Nijmegen 2022).
• Er wordt ook wel een ruimer begrip van geschiktheid gebruikt, waarbij ook woningen die met een investering tot 10.000 euro geschikt te maken zijn voor wonen met een beperking meetellen. Veel gangbare eengezinswoningen voldoen aan die voorwaarde. Dan valt binnen de gemeente Nijmegen het percentage 55+ huishoudens in (potentieel) geschikte woningen met 88% in 2022 veel hoger uit. Ruim 11% van de 55+ huishoudens woont in een niet-geschikte woning (Bron: CBS Microdata, ABF).
• Ook de geschiktheid van de woonomgeving is van belang. Als binnen 500 meter twee van een bepaalde set basisvoorzieningen voorhanden zijn, wordt een adres als geschikt voor 55+ huishoudens betiteld. In Nijmegen woont ruim de helft (51%) van de 55+ huishoudens op zo'n geschikt woonadres (Bron: CBS Microdata, ABF).
• Gecombineerd (geschikte woning, geschikte omgeving) verkeert 43% van de Nijmeegse 55+ huishoudens in een levensloopbestendige situatie. Nog eens 46% zit in een geschikte woning, maar verder weg van voorzieningen. Een kleine groep Nijmegenaren, in deze benadering met circa 4% een kleine 1.500 huishoudens, woont in 2022 niet levensloopbestendig qua woning en nabijheid basisvoorzieningen (Bron: CBS Microdata, ABF).
• In Nijmegen is meer dan de helft van 65-plussers (60% in 2024) van oordeel dat de huidige woning geschikt is om ouder in te worden, er zijn ook groepen die aanpassingen zouden willen doen of op een later moment zou willen verhuizen (bron: Gezondheidsmonitor volwassenen 2024, GGD 2025).

Figuur: Aandeel 65+ers in Nijmegen dat woning geschikt acht om ouder in te worden. Bron: Gezondheidsmonitor volwassenen 2024, GGD 2025.

• Ook de geschiktheid van de woonomgeving is van belang. Als binnen 500 meter twee van een bepaalde set basisvoorzieningen voorhanden zijn, wordt een adres als geschikt voor 55+ huishoudens betiteld. In Nijmegen woont ruim de helft (51%) van de 55+ huishoudens op zo'n geschikt woonadres (Bron: CBS Microdata, ABF).
• Gecombineerd (geschikte woning, geschikte omgeving) verkeert 43% van de Nijmeegse 55+ huishoudens in een levensloopbestendige situatie. Nog eens 46% zit in een geschikte woning, maar verder weg van voorzieningen. Een kleine groep Nijmegenaren, in deze benadering met circa 4% een kleine 1.500 huishoudens, woont in 2022 niet levensloopbestendig qua woning en nabijheid basisvoorzieningen (Bron: CBS Microdata, ABF).