Welzijn en Zorg

Dit onderdeel bespreekt de stapeling of samenloop van regelingen in het sociaal domein die de gemeente uitvoert, zowel per inwoner als per huishouden. Deze regelingen zijn onder te verdelen in de domeinen zorg, inkomen, werk en jeugd.

Van alle Nijmegenaren maken in 2024 zo'n 37.090 inwoners, oftewel 20%, gebruik van een gemeentelijke sociale voorziening. Dit beeld is sinds 2018 vergelijkbaar. Gekeken naar zelfstandige huishoudens (exclusief bewoners van verpleeghuizen en verkamerde panden) gaat het om zo'n 26.060 huishoudens. Dat is 32% van de zelfstandige huishoudens. 5,7% van de huishoudens (zo'n 4.630) zijn kwetsbaar te noemen; deze huishoudens maken gebruik van 5 of meer regelingen. Dat is hetzelfde als in 2023 en 2022.

Naast gemeentelijke regelingen kent het sociaal domein regelingen die de landelijke overheid uitvoert. Het gebruik van deze regelingen is voor de gemeente niet op persoonsniveau beschikbaar. Daarom blijven deze regelingen buiten beschouwing in de analyses over de stapeling van regelingen. Onderstaand wel de kerncijfers rond de landelijke regelingen:

• Jaarlijks maakt 86 tot 88% van de Nijmegenaren gebruik van zorg uit de zorgverzekeringswet (bron: Vektis Zorgspiegel Gemeenten). Dit wijkt niet af van het landelijke gebruik.
• De Wet langdurige zorg werd in 2024 door 2% van de Nijmegenaren gebruikt (bron: Vektis Zorgspiegel Gemeenten). Dit wijkt niet af van landelijk gebruik en voorgaande jaren.
• In Nijmegen hebben (januari 2025) 8.700 mensen een arbeidsongeschiktheidsuitkering (bron: CBS). Kijk voor meer informatie onder het thema Werk en Inkomen (overige uitkeringen).
• Het aantal WW-uitkeringen is eind 2025 2.160 (bron: UWV). Dat is zo'n 1,5% van de bevolking tussen de 15 en 64 jaar. Kijk voor meer informatie onder het thema Werk en Inkomen (overige uitkeringen).

Onderstaande figuur geeft een beeld van regelingen in het sociaal domein die de gemeente uitvoert en het gebruik daarvan. Meest gebruikt zijn regelingen in het domein inkomen (23.730 cliënten), gevolgd door het domein zorg (13.380 cliënten). Op afstand volgen regelingen rond jeugd (6.390 cliënten) en werk (2.870cliënten). De afzonderlijke cliënten per regeling tellen niet op tot het totaal aantal cliënten in ieder domein, omdat het per regeling kan gaan om deels dezelfde cliënten.

Figuur: Aantal cliënten per regeling sociaal domein
Bron: Sociaal Statistisch Bestand 2025 (regelingengebruik over 2024 en inwoner op 1-1-25)

Kijk voor meer informatie over cliëntgroepen en ontwikkelingen rond regelingen inkomen en werk onder het thema Werk en Inkomen. Kijk voor meer informatie over cliënten en ontwikkelingen rond zorgregelingen voor volwassenen in de hoofdstukken 'zorg en ondersteuning volwassenen (Wmo)' en 'Stips, buurtteams en regieteams'. Kijk voor jongeren in het hoofdstuk 'jeugd, welzijn en jeugdhulp'. Kijk voor meer informatie over cliënten en ontwikkelingen rond regelingen rond onderwijs onder het thema Onderwijs.

65% van de (zelfstandige) huishoudens gebruikte in 2023 géén sociale regelingen, vergelijkbaar met de 66% van 2022. 68% van de (zelfstandige) huishoudens gebruikte in 2024 géén gemeentelijke sociale regelingen. Dat is wat meer dan voorgaande jaren (65% in 2023, 66% in 2022) door het aflopen van de energietoeslag. 32% van de huishoudens maakt wel gebruik van een of meer gemeentelijke sociale regelingen; zo'n 26.060 huishoudens. Binnen deze huishoudens is sprake van een sterke stapeling van regelingen. Onderstaande figuur laat zien dat 43% van alle cliëntrelaties met de gemeente te herleiden zijn tot 6% van de huishoudens, en 58% van alle cliëntrelaties tot 9% van de huishoudens.

Figuur: Typering huishouden naar klantrelaties met bijbehorend aandeel van totale klantrelaties
Bron: Sociaal Statistisch Bestand 2025 (regelingengebruik over 2024 en inwoner op 1-1-25)

Bij de stapeling van regelingen binnen huishoudens kan worden gekeken naar de verschillende domeinen waaronder de regelingen vallen; inkomen, zorg, jeugd, werk. Als huishoudens gebruik maken van regelingen, doen zij dat meestal binnen één domein (69% van de huishoudens met regelingen). Ook twee domeinen komt regelmatig voor (27% van alle huishoudens). Er zijn nauwelijks huishoudens die gebruik maken van regelingen in drie (4%) of alle vier de domeinen (<1%).

Kwetsbare huishoudens worden gedefinieerd als huishoudens met 5 of meer klantrelaties. In 2024 gaat het om 6% (iets minder dan voorgaande twee jaar, door het wegvallen van de energietoeslag). Het aantal klantrelaties hangt sterk samen met het type huishouden. Stellen maken het minst gebruik van regelingen (17%), tegen 59% van de eenoudergezinnen. Eenoudergezinnen vallen ook op als het gaat om het aandeel kwetsbare huishoudens; 19%, tegen 3 tot 5% bij andere typen huishoudens. Van de alleenstaanden maakt 40% gebruik van gemeentelijke regelingen, bij tweeoudergezinnen is dat 28%.

Figuur: Aantal klantrelaties naar type huishouden
Bron: Sociaal Statistisch Bestand 2024 (regelingengebruik over 2023 van inwoners op 1-1-24)

Ook is een achterstand zichtbaar van huishoudens met een migratieachtergrond. Van huishoudens die bestaan uit leden zonder migratieachtergrond is 3% te typeren als kwetsbaar. Van de huishoudens met een migratieachtergrond buiten Europa is dat 6% tot 24%, afhankelijk van het herkomstland. Van de huishoudens met een Europese migratieachtergrond behoort 6% tot de kwetsbare huishoudens.

Wat betreft spreiding over de stad volgt het gebruik van sociale regelingen het sociaal economisch profiel van de bevolking. Onderstaande kaart laat de verspreiding zien van kwetsbare huishoudens (5+ klantrelaties). In Meijhorst wonen relatief de meeste kwetsbare huishoudens (17%). In het sociaal-economisch sterkere Nijmegen-Noord en Nijmegen-Oost zijn juist veel wijken met een relatief laag aandeel kwetsbare huishoudens.

Figuur: Kwetsbare huishoudens (5+ klantrelaties) per wijk
Bron: Sociaal Statistisch Bestand 2025

Onderstaande figuur laat per regeling zien hoe vaak huishoudens ook andere regelingen gebruiken. Er zijn grote verschillen; van de huishoudens met oude Wmo (hulpmiddelen/huishoudelijke hulp), maakt 52% géén gebruik van andere regelingen. Ook huishoudens met een sociale werkvoorziening maken relatief weinig gebruik van andere regelingen (49% gebruikt geen andere regelingen). Regelingen die zelden op zichzelf staan gaan vaak over inkomen; bijzondere bijstand, participatiewet, schuldhulpverlening en collectieve aanvullende zorgverzekering komen nauwelijks voor zonder andere regelingen (<9%). Ook bij nieuwe Wmo (begeleiding/beschermd wonen) maakt 92% van ten minste een andere regeling gebruik.


Figuur: Gebruik van (andere) regelingen per regeling
Bron: Sociaal Statistisch Bestand 2025 (regelingengebruik over 2024 van inwoners op 1-1-25)